YUMURTA OYMA SANATI

14 Ağustos 2025 Yılında vefat eden sanatçıyı rahmetle anıyoruz.

Hamit Hayran’ın Ankara, Gölbaşı Sanat Sokağı’ndaki atölyesinden içeri girdiğimde ne ile uğraştığını anlayamadım. Elindeki alet ile yumurtaya delikler açan, desenler çizen Hamit Bey’e ne yaptığını sordum, “Yumurta Oyma Sanatçısı” olduğunu belirterek kendisine peş peşe yönelttiğim soruları yanıtladı.

Hamit Hayran, 1956 yılında Kırşehir’de doğmuş, babasının işleri dolayısıyla 1958 yılında Ankara’nın Gölbaşı ilçesine yerleşmişler. 1988 yılında geçirdiği yüksek gerilim elektrik kazası sonucu kendisi için zorlu bir süreç başlar. 1990 yılına ortopedik yürüme engelli bir birey olarak hayatına devam etmek zorunda kalır. Aynı yıl yumurta oyma sanatına başlayan Hamit Bey, 2013 yılında ‘Yetenek Sizsiniz’ yarışma programına katılır ve bu sayede bu sanatı tüm Türkiye’ye duyurur.

Geçirdiği iş kazası nedeniyle bir süre yatağa bağımlı kalan Hamit Bey, yumurta oyma sanatı ile hayata tutunmuş. O dönemde kendisi için bir uğraş ararken yumurta kabuklarına kendi geliştirdiği aletlerle desenler yapmaya başlamış. Deneme yanılma yöntemiyle sanatını geliştiren Hamit Hayran, sonradan dünyada bu sanatın yapıldığını ve hatta bir derneğinin olduğunu öğrenmiş. Şu anda Dünya Yumurta Oyma Sanatı Derneğine üye olan ilk ve tek Türk kendisi. Türkiye’de yumurta oyma sanatını başlatan kişidir.

Osmanlı Dönemi’nden beri yapılan bu sanatı, Hamit Hayran 14 Ağustos 2025 vefat ettiği tarihe kadar yapıyor. Türkiye’deki her türlü yumurta kabuğunun üzerinde çalıştığını belirten Hamit Bey, şu sıralar bir rekor üzerinde de çalışıyor. Yumurta üzerine 8708 delik açarak 2018 yılı dünya birincisi olan Hayran, bu sefer 11.827 delik açarak kendi rekorunu bir üst seviyeye taşıdı. Tavuk yumurtası üzerine açtığı bu deliklerle Guinness Rekorlar kitabına girmeye hak kazandı.

Oval yumurta kabuğunu sanat eseri haline getirmek hiçte kolay değildir. Kullandığı yumurtalar genelde Hint bülbülü, bıldırcın,muhabbet kuşu, güvercin, tavuk, ördek, kaz ve deve kuşu yumurtası… Kalınlığı bazen bir kâğıt bazen 1 cm olan yumurtaların her biri üzerinde çalışmak ayrı bir maharet gerektirir. Kullanılan iğne, minyatür matkap, aletler, dişçi aletleri vs. Yumurta üzerine işlenen motifeler ise genellikle Anadoluya ait motifler, dini semboller, çeşitli gometrik şekiller ve desenler.

Her sanat dalında olduğu gibi yumurta oymada sabır gerektiren bir sanat dalı. Hamit Bey, bir yumurta üzerinde aylarca çalıştığını belirtiyor. Desenin ve kompozisyonun zorluğuna göre değişen bu çalışma süresince bazı aksilikler de olmuyor değilmiş. Üzerinde çalıştığı yumurtanın kırılması, bu sanata başladığı zamanlarda çok başına gelmiş. Ama Hamit Bey yılmamış ve tekrar tekrar deneyerek bugünkü seviyeye gelmiş. Bazen ziyaretçileri, üzerinde çalıştığı ya da bitirdiği yumurtayı kırmış, onları da sabırla ve hoşgörü ile karşılamış. Sohbetimiz esnasında Hamit Bey normalde ellerinin titrediğinden, ama yumurta üzerinde çalışırken bu titremenin kesildiğinden bahsetti. Aslında bu uğraşı kendisi için tam bir terapi olmuş aynı zamanda.

Hamit Bey’in, zamanla bu işi öğrenmek isteyen talebeleri olmuş. İsteyen herkese bu sanatı öğretmek için uğraşmış. Sabırlı olanlar bu yoldan ilerlemiş, olmayanlar yarı yolda bırakmış.

Osmanlı Dönemi’nde var olan ancak sonradan unutulan bu sanat, Hamit Bey’in gayretleri sonucunda yeniden gün yüzüne çıkmış.